We maken moeilijke thema’s bespreekbaar

De Zonderlingen spelen ‘De Zoon’

Le Fils is het sluitstuk van een trilogie van Florian Zeller. Na La Mère en Le Père zocht de Franse (theater)auteur en regisseur in 2018 opnieuw zijn heil in een verhaal over geestelijke gezondheid. Dit keer concentreert alles zich rond de 17-jarige Nicolas, die tijdens zijn depressie gaat inwonen bij zijn vader Pierre en diens nieuwe vriendin Sofia. Ze willen hem helpen, maar dat is allesbehalve eenvoudig met een pasgeborene in huis. Ze zien het leven dat ze voor zichzelf uitgetekend hadden langzaam in duigen vallen.

Jonas Van Den Bulcke en Annelien Buysschaert kruipen als Zonderling in de huid van de vader en de plusmama. Samen met regisseur Hendrik Van Eycken en regieassistent Martijn Luppens vertelden ze ons waarom dit toneelstuk zo relevant is.

‘Wij spelen een vertaling, maar zijn het stuk twee jaar geleden in Brussel in het Frans gaan bekijken’, vertelt Luppens. ‘Achteraf zaten we elkaar met open mond aan te kijken. Zo hard had het ons bij de keel gegrepen. Het belandde meteen op ons lijstje met mogelijk toekomstige stukken.’ De Zonderlingen noemen zichzelf bewust geen toneelgroep, maar een spelersgroep. ‘Omdat we de acteur altijd centraal stellen’, zegt Jonas Van Den Bulcke. ‘Het komt erop neer dat we onze personages zo natuurlijk mogelijk willen neerzetten. De focus ligt op ons spel en het overbrengen van een pure emotie, en die herkenden we in Le Fils.’

Daar is niet veel decor voor nodig, vervolgt Van Eycken: ‘Ooit is er in Kraainem een toneelgroep gestopt omdat ze geen opslagruimte hadden voor hun decors. Bizar vond ik dat. Heeft de onvolprezen (Britse regisseur) Peter Brook het niet over de meerwaarde van “empty space”? Gebruik alleen wat je echt nodig hebt, was zijn leidraad. De Zoon vindt plaats op drie locaties: het appartement van Pierre en Sofia, het appartement van moeder Anne en de wachtkamer van een ziekenhuis. Eén zetel volstaat om ze alle drie op te roepen. Eerst hadden we er enkele stoelen bij gezet, maar ze stonden in de weg.’

Alles komt (niet) altijd goed

‘Zeller heeft het vaak over hoe machteloos ouders zich kunnen voelen in mentale nood’, vervolgt Van Den Bulcke. ‘Ook al heb ik zelf geen kinderen, ik kan me wel inbeelden hoe moeilijk het is om te weten of ze goed in hun vel zitten. Vaak blijf je er tegen beter weten in van uitgaan dat alles altijd goed komt.’

Sommige spelers hebben ervaring vanuit hun beroepsveld. Luppens: ‘Lara (Vandenbroeck, red.), die de moeder speelt, is aan de slag op intensive care in een Brussels ziekenhuis en komt geregeld in contact met patiënten na een suïcidepoging. Zelf werk ik als diëtist met mensen die kampen met een eetstoornis. Gesprekken gaan vaak over donkere gedachten en automutilatie, waardoor ik een andere kijk heb gekregen op de problematiek. Vanuit mijn praktijk weet ik dat de reactie van de vader, die blijft relativeren en herhalen dat alles goedkomt, helemaal niet zo raar is.’

Betekenisvolle stiltes

‘Als Sofia op Pierre wil terugvallen, is die er niet omdat de zorg voor Nicolas hem opslorpt’, zegt Buysschaert, die de plusmama speelt en haar prille gezin ziet wankelen. ‘Ik ben zelf nog niet zo lang geleden mama geworden en weet dat je als jonge moeder heel erg zoekende bent, zelfs zonder depressieve tiener in huis. Ik zag het stuk op het einde van mijn zwangerschap en herinner me dat we achteraf even op adem moesten komen.’

‘Daarna was het wat zoeken wie wie zou spelen’, zegt Van Den Bulcke. ‘Eigenlijk was ik te jong voor de rol van de vader, maar het fijne aan theater is dat zoiets gewoon kan. Het moeilijkste vond ik de vele pauzes in het stuk. Die moesten ook betekenisvol zijn.’

Blijven praten

Toen hij er jaren geleden mee begon, wilde Van Eycken het amateurtoneel een breder blikveld gunnen dan de klassieke komedie waar men naartoe gaat ‘om eens goed te lachen’. Met stukken als Trainspotting en Shopping and Fucking gaf hij zijn spelersgroep een wat rebelser karakter dan het doorsnee hobbytheater. Zelf ooit opgeleid aan een katholieke humaniora ‘met halve hippies als taalleerkrachten’ heeft hij de tijden zien veranderen. ‘Wat toen allemaal mogelijk was, daar moet je nu niet meer mee afkomen.’ Het heeft zijn toewijding geen parten gespeeld.

Van Den Bulcke herinnert zich de monoloog ‘Met de dood voor ogen’. ‘We reiken geen oplossingen aan. Maar we willen moeilijke thema’s wel bespreekbaar maken. Toen ik die monoloog over zelfdoding bracht in enkele scholen, was het nagesprek met de leerlingen het belangrijkst.’ Luppens knikt: ‘Donkere gedachten zijn van alle tijden. Maar sinds Covid zie ik in onze praktijk steeds meer jongeren die het zwaar hebben. Zeker nu iedereen constant aan een scherm gekluisterd is, wetende dat er online expliciete video’s circuleren. Daarover kunnen praten is belangrijker dan ooit.’

Serieus engagement

Een constante in al die jaren dat De Zonderlingen amateurtoneel brengen, is dat taboeonderwerpen nooit uit de weg werden gegaan. Luppens vult aan: ‘Ons handelsmerk? Dat we er geen doekjes om winden en geen schrik hebben om eens tegen schenen te schoppen, ook als dat achteraf commentaar oplevert. Zoals bij het stuk over het klimaat dat we vorig jaar speelden.’

Maatschappelijke en mentale kwesties zijn een thema gebleven, met in hun repertoire ook stukken over een vechtscheiding en sociale woonblokken. ‘Al is het zeker niet alleen kommer en kwel. Er moet ook hoop zijn. Iedereen is welkom, maar spelers komen hier niet gewoon toneeltje spelen. We verwachten engagement. In ruil chouchouteren we onze spelers. Ook de nababbel tussen pot en pint is belangrijk. Mijn vroegere compagnon zei altijd dat, als het wat minder goed ging met de spelersgroep, we te weinig op café gingen.’

9 en 10 mei 2026 - 20 uur - GC de Lijsterbes
prijs: 13 euro (basis), 11,70 euro (UiTPAS), 2,60 euro (UiTPAS-kansentarief)
info en tickets

Denk je aan zelfmoord en heb je nood aan een gesprek, dan kan je terecht bij de Zelfmoordlijn op het nummer 1813 of via www.zelfmoord1813.be

Tekst: Tom Peeters
Foto: © Tine De Wilde
Uit: lijsterbes mei 2026