Niemands noten - Verhalen en klanken bij vergeten partituren

Wat sprak jou aan in die anonieme partituren?

‘Het fascineerde me dat die vioolconcerti van een uitzonderlijk hoge kwaliteit en tegelijkertijd naamloos waren. Waarom zou iemand zijn naam niet willen koppelen aan zo’n sterk werk? Kwam het doordat vrouwelijke componisten in die tijd incognito moesten blijven? Of waren de partituren tijdens WOII misschien in allerijl in een doos terechtgekomen om ze zo uit de handen van de bezetter te houden? Of waren het partituren van een gelegenheidsensemble dat was komen optreden voor Christina van Zweden die een zeer kunstminnende vorstin was? Het antwoord op die vraag moet ik je schuldig blijven. De muziekstukken zijn pareltjes en wij willen de schoonheid ervan met het publiek delen. Het is muziek die ons vandaag, zo veel jaren later, als mens nog steeds kan beroeren.’

Hoe is jullie barokensemble Le Pavillon de Musique tot stand gekomen?

‘Wij zijn in 2020 ontstaan naar aanleiding van een onderzoeksproject dat ik voor de universiteit van Antwerpen deed. Onze insteek was het waardevolle repertoire van de 18e-eeuwse componist Henry-Jacques de Croes, met een aantal strijkers, nieuw leven in te blazen. Best een uitdaging als je weet dat we ons in het midden van de coronaperiode bevonden.’ 12 ‘We werken met een wisselende bezetting. Voor dit optreden zijn we met vier violisten, een altviolist, een contrabassist en een klavecinist. We zijn altijd minstens met drie, maar kunnen uitbreiden tot dertig muzikanten. We brengen zowel muziek uit de barok- als de klassieke en romantische periode en we doen dat altijd met historische muziekinstrumenten.’

Vergeten noten is typische barokmuziek. Wat typeert dat soort muziek?

In Niemands noten spelen we muziek uit de late barok. De barokperiode begint rond 1600 en duurt ongeveer tot 1750. Barokmuziek wordt onder meer gekenmerkt door rijkversierde melodielijnen en een complexe meerstemmigheid. Componisten uit die tijd legden zich toe op het communiceren van specifieke gevoelens. Typisch voor barokmuziek is de harmonische spanning die opgebouwd wordt en zich ontlaadt. Het is een harmonieus mechanisme dat zich herhaalt.’

Het is ook een verhaal dat Veerle Deknopper tijdens jullie optreden vertelt. Vanwaar die keuze voor klank én woord?

‘Schrijfster Veerle Deknopper heeft inderdaad een verhaal achter de klanken geschreven. In haar boek Niemands noten zet zij al verhalend de tijdsgeest van toen neer. Het geeft je een aantal inzichten over hoe het er in die tijd aan toeging. Wat het betekende om vrouw te zijn. Welke beperkingen kerkelijke voorschriften met zich meebrachten, maar ook welk doorzettingsvermogen, welke veerkracht en welk verzet eigen zijn aan die tijd. Veerle vertelt erover en voert je mee naar een andere wereld. Haar verhaal prikkelt je fantasie en geeft onze muziek een extra dimensie.’

Hoe is jullie samenwerking tot stand gekomen?

‘Wij hebben elkaar ongeveer tien jaar geleden leren kennen. Veerle werkt als muziekrecensent. Na een tijdje zijn wij bevriend geraakt. Zij is vandaag de eerste die ik bel als ik weer een nieuwe ontdekking doe en daarover met iemand wil afstemmen. Het mooie aan onze samenwerking is dat we elkaar aanvullen, maar tegelijkertijd de ruimte laten om elk ons ding te doen.’

Wat heeft barokmuziek ons anno 2025 nog te vertellen?

‘Alle menselijke emoties zitten erin vervat. Het is niet toevallig dat de Matteüspassie van Johann Sebastian Bach ons vandaag nog steeds tot tranen toe kan ontroeren. Of de Canon van Pachelbel het op zo veel huwelijken goed doet. Of de Vier seizoenen van Vivaldi ons blijven aanspreken. Of de Lascia ch’io pinaga van Händel ons op uitvaarten troost kan brengen. Het is barokmuziek die tijd en grenzen trotseert. Net zoals de muziek die wij in Vergeten noten brengen.’

Tekst: Nathalie Dirix
Foto: Tine De Wilde

uit: lijsterbeskrant maart 2025