Nazanin Djavaheri en Leila Sadeghian over documentaire TOL

Nazanin Djavaheri: ‘Ik wilde vooral een wereld met de kijker delen waarover weinig geweten is. Leila kruiste toevallig mijn pad. Omdat we allebei van Iraanse origine zijn, waser meteen een klik. Door haar beter te leren kennen, ontdekte ik hoe loodzwaar het voor haar is om in België een leven op te bouwen als alleenstaande moeder met een migratieachtergrond en een zoontje met een ernstige vorm van autisme.’

Haar zoontje Michel is tien jaar en heeft autisme niveau 3, wat betekent dat hij bijzonder veel ondersteuning nodig heeft. Zo kan hij niet praten of zelfstandig naar het toilet gaan. Je kunt je voorstellen welke impact dat heeft op het dagelijkse leven van Leila. Des te meer omdat haar man, de vader van haar kind, haar heeft verlaten en intussen een nieuw leven in Turkije opbouwt.’

‘Haar eenzaamheid wordt nog versterkt door het gebrek aan begrip van haar familie. Omdat er in Iran weinig kennis over autisme is, krijgt Leila daar zelfs het verwijt dat het haar schuld is dat haar zoontje niet zindelijk is en soms agressief reageert. Probeer je eens voor te stellen hoe het moet voelen om in zo’n moeilijke situatie ook nog eens de schuld te krijgen. Hoeveel kan een mens dragen?’

Met vallen en opstaan

‘Toch zie ik in Leila vooral een sterke en moedige vrouw. Ze wil haar leven in handen nemen en werken aan haar toekomst. Leila blijft er, met vallen en opstaan, voor kiezen om vooruit te gaan.’

‘Als mijn film kan bijdragen aan meer begrip voor vrouwen zoals Leila, dan is dat al een stap vooruit. Ik geloof dat je als mens meer draagkracht ontwikkelt als je je begrepen voelt. Dat is dan ook de voornaamste insteek van mijn film. Daarnaast hoop ik dat anderen kracht kunnen putten uit Leila’s verhaal.’

‘Ik breng haar leven op een ongefilterde manier in beeld. Ik heb de moeilijke en rauwe momenten niet geschuwd, omdat ik haar leven wil tonen zoals het werkelijk is. Wat me tijdens de maanden waarin ik haar volgde het meest bleef verbazen, was haar veerkracht. Soms zit ze diep in de put, maar telkens opnieuw vindt ze een reden om eruit te klimmen en haar toekomst in handen te nemen.’

‘Tegelijkertijd beseft Leila maar al te goed dat haar zoon altijd in grote mate van haar afhankelijk zal blijven en dat de zorg voor hem een zware belasting
zal blijven. Als moeder van een kind met een ernstige beperking draag je nu eenmaal een grote verantwoordelijkheid met je mee. Dat heeft ook een impact op andere aspecten van je leven: het is niet evident om werk te vinden of een nieuwe relatie aan te gaan.’

Lichtpuntjes doorheen de week

Leila Sadeghian: ‘Je treft me op een moment waarop mijn motivatie ver onder nul zit. Veel heeft te maken met de toestand van mijn zoontje. Naarmate hij ouder en fysiek sterker wordt, wordt het moeilijker om met de situatie om te gaan.’

‘Dat er soms hele dagen voorbijgaan zonder dat er iemand met me praat, vind ik ontzettend zwaar. Soms voelt het alsof ik tegen de muren praat. Het is mentaal enorm belastend om samen te leven met een kind dat zich niet kan uitdrukken. Dat leidt tot frustraties, zowel bij mijn zoontje als bij mij.’

‘Toch probeer ik te vermijden dat ik in een negatieve spiraal terechtkom. Vier dagen per week ga ik naar de fitness. Die momenten zijn voor mij echte
lichtpuntjes. Ik houd mezelf voor dat ik ook mentaal sterker word door mijn spieren te trainen. Ik kan niet anders dan proberen positief naar de toekomst te
blijven kijken.’

‘Gelukkig kan Michel ook een paar nachten per week op school overnachten. Dat geeft me wat ademruimte en maakt het iets makkelijker om mijn zorg voor hem met mijn werk te combineren.’

Clichés doorbreken

Nazanin Djavaheri: ‘De documentaire doorbreekt bepaalde clichébeelden en laat vooral zien hoe krachtig mensen met een migratieachtergrond kunnen
zijn. Natuurlijk staan wij op een aantal vlakken zwakker, maar dat wil niet zeggen dat wij als mens zwak zouden zijn. Elk van ons, wat onze culturele achtergrond ook is, heeft sterke en minder sterke punten. Laten we vooral onze bril met vooroordelen afzetten en elkaar als mens met capaciteiten zien.’

Leila Sadeghian: ‘Migranten willen we inderdaad niet enkel herleid worden tot ‘iemand uit het buitenland’. En als moeder van een kind met een zware
beperking willen we graag een beetje meer respect. Ik hoop vooral dat mensen onthouden dat ik vooruit wil in het leven, maar moet opboksen tegen allerlei hindernissen.’
Nazanin Djavaheri: ‘Ik zal me voor altijd de onuitputtelijke levenskracht van Leila herinneren. Ze begrijpt dat ze goed voor zichzelf moet zorgen, wil ze voor haar zoon kunnen blijven zorgen. Dat is een wijze levensles voor ons allemaal.’

Tekst: Nathalie Dirix
Foto: © TDW
Uit: lijsterbes + november 2026