Damiaan De Schrijver speelt Schopenhauer

Het begon allemaal met de Griekse ‘oerfilosoof’ Socrates, gespeeld door Bruno Vanden Broecke. Daarna volgden Marx, gespeeld door Johan Heldenbergh, Spinoza door Han Kerkhoffs en Sartre en de Beauvoir, met Frank Focketyn en Sien Eggers in de hoofdrollen, dat maar liefst 70.000 bezoekers trok. Schopenhauer, met Damiaan De Schrijver, zit ondertussen aan de helft.

Hoe is het idee voor deze reeks ontstaan?

Stefaan Van Brabandt: ‘Daarvoor moeten we terug naar 2015. Ik heb theater gestudeerd aan Studio Herman Teirlinck en daarna tien jaar bij Compagnie De Koe gewerkt als schrijver en auteur. Vervolgens ben ik filosofie gaan studeren, een oude droom. Toen ik afgestudeerd was, wilde ik mijn liefde voor theater en filosofie samenbrengen. Daar zijn eerst de Canvas-reeks en het boek Het voordeel van de twijfel uit gekomen. Daarna ontstond het idee om in het theater telkens een filosoof op te voeren die terugblikt op zijn leven en denken. Een goed excuus om bezig te kunnen blijven met de filosofie, die mijn leven al op zo veel vlakken heeft verrijkt. Ik hoop dat ik ze zo ook aantrekkelijk kan maken voor anderen.’

‘Ik heb gekozen voor filosofen die theatraal interessant zijn en van wie het denken nog steeds interessant is. Het idee is dat we hun verhaal brengen op een manier die hopelijk ontroert, humoristisch is en bovenal aan het denken zet.’

De theaterstukken gaan inderdaad niet alleen in op het denken, maar ook op het persoonlijke leven van de filosofen.

‘Aan de universiteit leer je weinig tot niets over het leven van filosofen. Maar een bepaalde manier van denken komt ook voort uit iemands temperament en levensverhaal. Of de levenshouding staat in de praktijk juist haaks op de manier van denken, wat ook interessant is. Ik zet de filosofen niet op een voetstuk, maar wil ook de schaduwkanten belichten van complexe mensen van vlees en bloed.’

De boeken die zij schreven, zijn veel dikker dan een toneeltekst. Dus moet je selecteren.

‘Ik werk al snel een jaar aan zo’n tekst. Ik lees veel van hen én over hen, om er dan de interessantste elementen uit te pikken. Ik word daarbij ook geholpen door de verschillende profs die de teksten nalezen. Alles is historisch en f ilosofisch accuraat, maar ik sta mezelf ook artistieke vrijheid toe. Je brengt tenslotte altijd een interpretatie, die per definitie subjectief is. Vrienden van me die Socrates, Marx of Schopenhauer zagen, zeggen dat het lijkt alsof ze mij horen: in een bepaalde manier van spreken of door de persoonlijke elementen die ik er altijd in verwerk.’

Arthur Schopenhauer heeft niet de meest menslievende reputatie. Waarom koos je hem?

‘Hij is eigenlijk mijn lievelingsfilosoof. Op mijn veertiende ontdekte ik hem in de bibliotheek en hij is me altijd blijven begeleiden. Nietzsche noemde hem zijn grote leermeester, maar zag ook zijn vrolijkheid, die je absoluut niet zou associëren met de grootste pessimist van de filosofiegeschiedenis. Mensen zijn soms verbaasd door de komische toon van dit stuk. Maar Schopenhauer wilde zelf zijn lezers ook vermaken. Er zit zo veel humor in zijn beelden, vergelijkingen, typeringen en observaties. Hij is echt niet die zagevent aan de toog waar je het liefst hard van zou weglopen.’

‘Zijn filosofie van de wil past een beetje in een stoïcijns, boeddhistisch schema: door onze verlangens en driften is ons leven een hel. Maar via kunst, meditatie, natuurwandelingen, filosofie of wetenschap kan je even loskomen van je ego.’

Damiaan De Schrijver is een geknipte Schopenhauer. Zag je hem meteen in de rol?

‘Mijn lievelingsfilosoof laten spelen door een van mijn lievelingsacteurs: de perfecte combinatie. Damiaan heeft iets weerbarstigs, iets nukkigs en tegelijk is hij heel aandoenlijk en geestig. Hij heeft ook een aantal stukken gespeeld van Thomas Bernhard, die veel inspiratie haalde bij Schopenhauer. Damiaan is voor zijn rol in Nederland trouwens al genomineerd voor de Theo d’Or-toneelprijs.’

Damiaan De Schrijver: ‘Mijn neus krulde toen Stefaan me vroeg. Ik ken hem van Studio Teirlinck en Schopenhauer was inderdaad een van de bronnen van mijn lievelingsschrijver Thomas Bernhard. Dat motiveerde me om dieper in Schopenhauer te duiken. Zijn donkere beschouwingen over de omgang met mensen, over de vraag of je je al dan niet moet voortplanten, of je al dan niet klaar moet zijn om te sterven: daar was ik al mee bekend. Hij was vrouwonvriendelijk, maar eigenlijk vooral mensonvriendelijk. En ook heel streng voor zichzelf. Maar Stefaan slaagt erin om alles helder en met een dosis humor uit te leggen. Mensen die nog nooit van Schopenhauer gehoord hebben, zouden het aan het einde van de voorstelling zomaar eens kunnen zijn met een paar van zijn opvattingen.’

Tekst: Michaël Bellon
Foto: Tine De Wilde
Uit: Lijsterbes november 2025