Dirk Draulans - applaus voor de natuur

‘Er zit wel wat humor in, maar ik maak me dus ook een paar keer flink kwaad’, klinkt het vanuit zijn huisje in de Scheldepolders nabij de Antwerpse haven, waar hij elke dag de vogels en zijn zegeningen telt. Het blijkt de aard van het beestje, dat bij het grote publiek doorbrak met zijn natuurrubriek in De Laatste Show. Dat is intussen alweer 20 jaar geleden. Maar ook nu hij de 70 nadert, is hij zijn drive allerminst kwijt en vindt hij doemdenken misplaatst. Zelfs in de huidige geopolitieke rampspoed. Er is immers ook goed nieuws.’

Hoe begin je aan een carrière als natuurbeschermer?

‘Mijn mentor was Marcel Verbruggen, de conservator van natuurgebied De Zegge in Geel. In mijn tienerjaren fietste ik er bijna elk weekend naartoe. Ik heb in 1972 nog de afschaffing van de vogelvangst meegemaakt, waar Marcel de drijvende kracht achter was. Onze eerste succesvolle milieuactie was in 1975, toen de plannen voor een duwvaartkanaal tussen de Antwerpse haven en het Albertkanaal zijn geschrapt. De kentering leek ingezet en nog voor mijn twintigste stond ik mee op de barricaden als er geprotesteerd moest worden tegen een of andere weg door een natuurgebied. Dat milieuactivisme heeft er dus altijd ingezeten. Als voorzitter van de plaatselijke Wielewaal-jongeren organiseerde ik al werkweekends. Ik vond dat zo vanzelfsprekend dat ik het niet eens als een verdienste beschouw.’

De spanning tussen mens en natuur was niet alleen voelbaar in je geboortestreek, waar tussen de bossen industrie huisde, maar ook in het gezin Draulans.

‘Mijn vader was ingenieur in het nucleaire studiecentrum in Mol. Ik heb in mijn tienerjaren de kernenergie dus met veel plezier omarmd … om ertegen te ageren. Mijn vader was zo radicaal dat als de Amerikanen nog ergens een plek zochten om een kernraket te plaatsen hij zijn eigen hof aangeboden zou hebben. En als een van zijn kinderen op een antikernbetoging gezien werd, ging hij die zeker onterven! (lacht) Voor mij was kernenergie toen geen voor de hand liggende oplossing. In de huidige strijd tegen de klimaatopwarming is het natuurlijk wel beter om de bestaande kerncentrales langer open te houden in plaats van nieuwe gas- of steenkoolcentrales te bouwen.’

In je lezing stel je dat zowel de angst voor het onbekende als onze wisselende man-vrouwrelaties een serieuze impact hadden op hoe we omgaan met de natuur. Hoezo?

‘De verrechtsing in grote delen van de wereld maakt het moeilijker om het klimaatthema op de agenda te houden. Vlaams Belangers schelden me uit voor een klimaathystericus die met zijn vingertje zwaait als iemand een biefstuk eet. Terwijl ik het gewoon heb over de toekomst van onze kleinkinderen, ook die van hen. Maar door de sociale media is het makkelijker om mensen bang te maken. De ‘verbruining’ en de vervrouwelijking van onze maatschappij heeft een hoop bange blanke mannen hun hakken in het zand doen zetten omdat ze hun privileges dreigen kwijt te spelen.’

‘De weerstand tegen verandering is het grootst op het platteland. Zie ook het succes van een Trump. In de VS wordt amper nog klimaatbeleid gevoerd, maar ook in Europa is de Green Deal teruggeschroefd ‘want anders zijn onze bedrijven misschien niet concurrentieel genoeg’. Ik krijg zelf al het verwijt te polariseren als ik alleen maar schrijf dat er op het platteland geen leeuweriken en kieviten meer zitten.’

‘Het is ook een gevolg van hoe een partij als CD&V het platteland misbruikt om niet helemaal weg te deemsteren. Sammy Mahdi heeft in de laatste verkiezingscampagne Natuurpunt systematisch afgeschilderd als de baarlijke vijand. Dan moet je niet schrikken als boeren daarop reageren. Zuhal Demir is met de dood bedreigd. Ik heb lezingen moeten geven met politiebescherming omdat men bang was dat ze de boel kort en klein zouden slaan, terwijl je alleen maar ijvert voor een beter leven voor iedereen, inclusief de boeren.’

Kortom, de kentering in het voordeel van de natuur lijkt gestopt.

‘Als gevolg van de acties van de Russen, de Amerikanen en de Israëli’s zijn de mensen veel meer bezig met de directe impact van al die oorlogen op hun leven dan met milieuproblemen. De dreiging van het klimaat is echter nog altijd eindeloos veel groter dan die van de Russen. Alleen krijg je dat niet meer uitgelegd, omdat het ene tastbaar is en het andere niet.’

Toch blijf je ondanks de soms felle tegenstand optimistisch. Waarom?

‘Omdat er ook positieve verhalen zijn. De zeearend is terug, net als de wolf en de vos. De predatoren die we hier eeuwenlang verdelgden, zijn sinds een halve eeuw beschermd en dat heeft zijn effect niet gemist. Het doet me denken aan Rudyard Kipling, die zich eind negentiende eeuw in The Jungle Book behoorlijk visionair uitdrukte. De tijger was daarin ‘de slechte’ omdat die de kleine Mowgli weg wilde uit het regenwoud. Zijn argument was: met de mens is er voor de dieren geen plaats meer. En zie: toen waren er wereldwijd nog 100.000 tijgers, nu 5.000. De wolven, de ‘goei’ in zijn verhaal, zijn vandaag de opportunisten die zich inpassen in de mensenwereld, terwijl de tijger moet rekenen op natuurbehoud om gered te worden. Daardoor zit ook hun aantal stilaan weer in de lift.’

‘Draagvlak voor natuurbehoud komt altijd traag op gang, maar groeit wel. Daar trek ik me aan op. Wetenschappelijk onderzoek wijst intussen ook uit dat de natuur een uitstekende biotoop is om rust te vinden in een maatschappij vol stress en burn-outs. Wist je dat door intensief naar vogelgezang te luisteren je uren goedgezind blijft en de stress- hormonen in je bloed zakken met 30 %? Zulke inzichten beginnen stilaan door te sijpelen, ook bij beleidsmakers.’

Lukt het je om tijdens je lezingen zieltjes te winnen voor de natuur of preek je toch vooral voor eigen kerk?

‘Ik zie vooral mensen die al overtuigd zijn en dat graag nog eens bevestigd zien. Maar ik spreek ook op scholen, voor senioren of op bedrijfsseminaries. Daar kan ik wel nog een verschil maken. Bij De Tafel van Gert op Play, waar ik regelmatig mocht aanschuiven als tafelspringer, kon dat ook. Maar Gert zag het na een tijdje niet meer zitten dat ik elke keer opnieuw op de klimaatopwarming hamerde. Dat is de polarisatie van het systeem: op plekken waar je wel het verschil kan maken, ben je niet meer welkom. Ook daarom ga ik er, waar het wel kan, zo hard in op. Mijn show duurt bijna twee uur en op het einde ben ik compleet uitgeput. Als ik in de voetsporen wil treden van Marcel, die 95 is geworden, moet ik het nog minstens twintig jaar volhouden.’ Tom Peeters